مانی رسانه ManiMedia

چرا مقاوم بودن مهم‌تر از شاد بودن است؟

مانی رسانه- برخی کمپانی‌های بزرگ با الهام از جنبش روانشناختی مثبت‌گرایی، سمت‌های جدیدی تحت عنوان «مدیر بخش خوشی و سرگرمی» ایجاد کرده‌اند و دانشگاه های معتبری چون استنفورد و ییل، کلاس‌هایی برای آموزش شادی برگزار می‌کنند. اما این شیفتگی نسبت داشتن اوقات خوش، فقط موجب سردرگمی ما درباره معنی موفقیت و یا مهارت های لازم برای رسیدن به شکوفایی و رشد می‌شود.

آنا رولی روان‌شناس – که به مدیران شرکت مایکروسافت و سایر کمپانی‌های بزرگ مشاوره می‌دهد – کلا از کاربرد کلمه «شادی» طفره می‌رود. او معتقد است با توجه به سرعت بالای تغییرات اقتصادی و تکنولوژیکی، ایستادگی و مقاومت مهم ترین مهارت لازم برای رشد و پرورش است. احساس خوب داشتن عالی اما زودگذر و ناپایدار است. در مقابل، یادگیری مهارت‌ مقابله با دشواری‌ها، شانس کسب دوباره حس خوشی را افزایش می‌دهد.  این امر، به مراتب مفیدتر از چسبیدن به یک توهم است.

احساس خوب داشتن عالی اما زودگذر و ناپایدار است. در مقابل، یادگیری مهارت‌ مقابله با دشواری‌ها، شانس کسب دوباره حس خوشی را افزایش می‌دهد.

ما نمی‌توانیم برای همیشه خوشحال باشیم. لذت وخوشی یک حالت نسبی است که با رنج و درد در تقابل قرار دارد. در واقع، بینابین لحظات زودگذر خوشی آن‌قدر چالش وجود دارد که آن لحظات شادی تسکین‌ و آسودگی به ما می‌دهد. از این‌رو، برای این که شاد بودن، قبل از هر چیز، باید یاد بگیرید که چطور قوی باشید؛ یاد بگیرید که چگونه پس از به زمین‌خوردن برخیزید؛ چگونه، وقتی در کاری شکست می‌خورید، خود را از سوگ و اندوه آن شکست برهانید و وقتی اوضاع بر وفق مرادتان نیست – که بیشتر اوقات چنین است- به جای افسرده شدن، اراده لازم را برای مقاومت را پیدا کنید.

روان‌شناسان می گویند انعطاف پذیری استعداد خدادادی انسان‌های منحصر به فرد نیست، بلکه مهارتی است که هر کدام ما می‌توانیم آن را در خود بپرورانیم.  این مهارت، این‌روزها به طور فزاینده‌ای به بزرگسالان و کودکان آموزش داده می‌شود. برای مثال، در سیلور اسپرینگ، مریلند، دانش آموزان صنف پنجم، یک دوره ۱۲ هفته‌ای فشرده زیر عنوان «برنامه ارتقاء مقاومت» می گذرانند. این دوره را ماری آلورد روان‌شناس ایجاد کرده است. او به شبکه ان پی آر می‌گوید: «من فکر می کنم این موضوع حیاتی است که کودکان بدانند که آنها قدرت ایجاد تغییر را دارند. درست است که نمی‌توانیم همه چیز در زندگی‌امان را کنترل کنیم، اما امور زیادی هست که در کنترل ما قرار دارد.»

ماری آلورد معتقد است دانش‌آموزان با آموختن ایستادگی و مقاومت «جهان را به جایی بهتر تبدیل می‌کنند.»  در کلاس های او ارتباطات، مدیریت استرس، و شیوه‌های حل مشکلات عاطفی به کمک فعالیت‌هایی چون یوگا، جدول کلمات متقاطع، و داستان‌سرایی بر روی تخته سفید آموزش داده می‌شود.

به همین ترتیب فدراسیون متحد آموزگاران، کارگاه‌های آموزشی‌ای را برای ارتقاء ایستادگی و مقاومت به دانش‌آموزان ارائه می‌کنند. بتی نایوز، معلم مکتب متوسطه آی.اس ۲۴۰ در بروکلین، می‌گوید: «کودکان ما در حالی به مکتب می‌آیند که اتفاقات و ماجراهای زیادی در پشت صحنه روی می‌دهد؛ و آن‌چه که واقعا نیاز دارند، دریچه‌ای‌ است که از طریق آن این رویدادها را بشناسند. ما باید راه‌هایی را برای گنجاندن این رویدادها در آموزش پیدا کنیم؛ در غیر این صورت، روند آموزش و یادگیری به خوبی به پیش نمی‌رود.»

نایوز توصیه می کند که ما باید در کلاس های درسی «ساعتی برای فکر و اندیشه» در نظر بگیریم و در این لحظات، در حالی که به وضعیت احساسی دانش آموزان «احترام» قائل می‌شویم، به آن‌ها بیاموزیم که با احساسات دشوار خود چگونه کنار بیایند و به آن‌ها جهت بدهند. این امر ممکن است به معنای باشد که کودکان به آرامی درباره احساسات خود تفکر کنند، یا بایستند و بدن خود را کش و قوس دهند و یا درباره احساسات خود با دیگران صحبت کنند. پس از گذراندن چنین لحظه‌هایی‌ برای همه آسان‌تر خواهد بود خود را از چنگ احساسات برهانند و روی کار خود تمرکز کنند.

برای بزرگسالان، نتیجه آموختن مقاومت و ایستادگی می‌تواند حفظ شغل‌شان (با مقاومت در برابر چالش‌های محیط کار) باشد و یا حتی ایجاد اراده برای رها کردن آن به منظور اجتناب از فرسودگی شغلی.  یک تحقیق کوچک که توسط محققین مرکز سلامت روانی دانشگاه ویسکانسن- مدیسن  در ماه مه  ۲۰۱۸ صورت گرفت نشان می‌دهد که فقط دو هفته «مراقبه و تفکر درباره مهربانی» افراد را در برابر سختی‌ها مقاوم‌تر می‌سازد؛ به این معنا که افرادی که این مدت را به تفکر درباره مهربانی گذراندند توانایی بیشتری در تحلیل و بررسی غیرقضاوتی مشکلات خود پیدا کردند و به جای واکنش خشم‌آلود، می‌توانستند با تأمل و مهربانی با سختی‌ها روبرو شوند.

نتیجه یک آزمایش نشان می‌دهد افرادی که توانایی بیشتری در تحلیل و بررسی بی‌طرفانه مشکلات دارند، به جای واکنش خشم‌آلود، با تأمل و شفقت بیشتر نسبت به خود و دیگران، با سختی‌ها روبرو ‌می‌شوند.

برای این تحقیق، ۲۴ نفر انتخاب شد، و از برخی ‌آن‌ها خواسته شد که روزانه به مدت ۳۰ دقیقه به «مراقبه» بپردازند و به برخی دیگر گفته شد که با شیوه‌ی دیگری درباره احساسات منفی خود تفکر کنند. افرادی که به مراقبه پرداختند آموختند که چگونه خود و رنج دیگران را تجسم کنند، به افرادی که با آنها درگیری و کشمکش داشته‌اند فکر کنند، بی‌آن‌که به قضاوت وضعیت عاطفی آشفته‌اشان بپردازند. به آن‌ها گفته شد که این کار را فقط برای مواجهه و پذیرش احساسات خود انجام دهند و تلاش کنند که برای آن افراد نیز خوشی و شادی آرزو کنند.

پس از دو هفته، از هر دو گروه در حالی که تحت اسکن مغزی قرار داشتند، خواسته شد تا به تصاویری عاری از هرگونه احساس و بعد به تصاویری که رنج دیگران را نشان می‌دهد – مثلا تصویر کودکی در حال مرگ و یا فردی که دچار سوختگی شده – نگاه کنند. در همان حال محققان از آن‌ها می‌پرسیدند که به چه فکر می‌کنند.

افرادی که به مراقبه پرداخته بودند، می‌توانستند به تصاویر رنجش‌برانگیز نگاه کنند، اما در مغز آن‌ها، بخش‌هایی که معمولا در حالت عذاب احساسی فعال می‌شود،‌یعنی ناحیه  آمیگدال، اینسولار و اوربیتوفرنتال، فعالیت کمتری نشان می‌داد. مراقبه‌کنندگان نه تنها با آرامش بیشتر با آن تصاویر روبرو شدند، بلکه، مهربانی و شفقت بیشتری نسبت به سوژه‌های آن تصاویر از خود نشان دادند. در حالی‌که گروه دیگر با شفقت و همدردی کمتری به تصاویر نگاه کردند و حتی در مواردی این ایده از سوی آن‌ها مطرح شد که سوژه عکس رنج نمی‌برد، بلکه تظاهر به رنج می‌کند.

انسان‌ها می‌توانند با سرکشی در برابر بخش مخرب ذهن خود، بر وضعیت‌های منفی غلبه کنند. پژوهشگران می‌گویند مراقبه می‌تواند در افراد استقامت به وجود آورد. نتایج پژوهش آن‌ها نشان می‌دهد که شفقت و مهربانی نیرویی است که می‌توان آن را در خود پرورش داد؛ نیرویی که افراد را منعطف‌تر می‌سازد و در نهایت، توانایی آن‌ها را در برابر مشکلات و چالش‌های زندگی افزایش می‌دهد.

حتی اگر کمک به مردم مستقیما بخشی از شغل شما نباشد، باز هم به طور روزانه از نظر شغلی و اجتماعی با موانع، نومیدی، و استیصال روبرو می‌شوید. این‌ها می‌تواند موجب سردرگمی و آشفتگی شود، اما برخاستن مجدد و تلاش برای غلبه بر آن‌ها یک پیروزی است؛ حتی موفقیت‌های کوچک روزانه هم مهم است و پاداش نامرئی آن این است که قادر می‌شوید به کار و زندگی‌اتان ادامه دهید.

جیسی سوسترین، نویسنده‌ای که همزمان مسئولیت برنامه آموزشی در یک شرکت حسابداری را بر عهده دارد، می‌گوید: «مقاومت یک نوع سرکشی شخصی است.» چون با شناخت احساسات درونی خود و نقشی که در رفتار و کردار شما دارند، می‌توانید در برابر بخش مخرب ذهنی خود بایستید و بر وضعیت‌های منفی غلبه کنید.

آموختن ایستادگی و مقاومت بر همه چیز تاثیر می‌گذارد، از مهارت‌های مرتبط با حل مشکل گرفته تا بهداشت جسمی روانی و ذهنی و حتی نوآوری و خلاقیت.

بر طبق گفته های سوسترین، ایستادگی و مقاومت بر همه چیز تاثیر می‌گذارد، از جمله مهارت‌های مرتبط با حل مشکل، بهداشت جسمی روانی و ذهنی و حتی نوآوری و خلاقیت. او می‌گوید: «ایستادگی و مقاومت یک مهارت فوق‌العاده است که بر مهارت‌ها و توانایی‌های مرتبط دیگری، که در کار، مدیریت و رهبری خوب نیاز دارید، تاثیر می‌گذارد.»

زندگی دشوار است و به همین دلیل برخاستن مجدد و تلاش دوباره برای غلبه بر موانع، نسبت به شادی اهمیت بیشتری دارد. همه تجربه شکست و ناکامی را داریم، اما همه ما نمی‌توانیم پس از چنان تجربه‌ای آرامش خود را حفظ کنیم.

هری بودا مگر  اولین کسی است که با آن که هر دو پایش از ناحیه بالای زانو قطع شده، توانست قله‌ای بالاتر از ۱۹۰۰۰ پا (حدود ۵۸۰۰ متر)  را فتح کند و برنامه اش این است که در سال ۲۰۱۹ قله اورست را فتح کند. آقای مگر، سرباز پیشین ارتش نپال، پاهای خود را در انفجاری در افغانستان از دست داد. البته که زندگی او دگرگون شد. او در گفتگو با مجله ترایسکل می‌گوید: «بعد از انفجار نمی‌دانستم چه کار کنم، چگونه زندگی کنم، و یا بعدا چه خواهد شد […] نیمی از بدنم از بین رفته بود، و در آن زمان اگر باقی‌مانده بدنم هم از بین می‌رفت، برایم اهمیتی نداشت.»

مگر می‌گوید که بعد از آن واقعه نکته‌ای را کشف کرد؛ این‌که «قابلیت و توانایی در ذهن من است، نه در پاهایم.»  او حالا حتی ادعا می‌کند که «چیز زیادی را از دست نداده.» مگر  می‌گوید که محدودیت‌ها در ذهن خلق می‌شوند و در ذهن هم از بین می‌روند: «درست است که حالا باید از صندلی چرخدار استفاده کنم اما زندگی به معنی انطباق است. وقتی روشی مطابق با انتظار ما کار نمی‌کند، راه دیگری برای انجام کارهای‌مان پیدا می‌کنیم.»

________________________
منبع: مجله مجمع اقتصاد جهانی

افرات لوینی*برگردان: شریف احمدی*نبشت*