مانی رسانه ManiMedia

هاشمی‌طبا: اصلاح‌طلبان در انتخابات بعدی رأی ندارند/

به گزارش سرویس سیاسی مانی رسانه- مصطفی هاشمی‌طبا چهره آشنایی برای مردم است چراکه دوبار در انتخابات ریاست‌‌جمهوری خود را در معرض رأی مردم قرار داده بود؛ یک بار در سال ۸۰ و بار دیگر سال ۹۶ به این عرصه پا گذاشت و در زمانی که یک کاندیدای اصلی از جریان اصلاحات در عرصه حضور داشت، وی به رقابت پرداخت.

سید مصطفی هاشمی‌طبا متولد ۱۳۲۵ در اصفهان است. وی در در دولت‌های باهنر و مهندس موسوی وزیر صنایع بود و در دولت دوم هاشمی رفسنجانی و دولت اول اصلاحات معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان تربیت بدنی شد.

او علاوه بر اینکه چهره‌ سیاسی است، برای اهالی ورزش نیز چهره‌ای آشنا است و از ۶۵ تا ۶۷ و ۷۵ تا ۸۳ رئیس کمیته ملی المپیک جمهوری اسلامی بود.

وی که جزو کابینه دولت سازندگی بود، از اعضای مؤسس حزب کارگزاران به‌شمار می‌رود، حزبی که جمعی از اعضای دولت سازندگی آن را تشکیل داده بودند.



متن زیر مشروح گفتگوی خبرنگاران سیاسی تسنیم با سید مصطفی هاشمی‌طبا است که در ادامه می‌خوانید:

تسنیم: از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید تشکر می‌کنیم. آقای مهندس، شما جزو مسئولان و دست‌اندرکاران اقتصادی دولت در دهه ۶۰ بودید. برخی کارشناسان معتقدند که وضعیت امروز کشور به‌ویژه در مواجهه با تحریم‌های آمریکا، با شرایط دهه ۶۰ شباهت دارد. اگر این مقایسه درست باشد مسئولان باید چه اقداماتی را انجام دهند که فشارهای وارده بر زندگی مردم به حداقل برسد؟

هاشمی‌طبا: شرایط امروز با وضعیت دوران دفاع مقدس تفاوت‌های زیادی دارد. درآمدهای نفتی دولت در آن دوران  بسیار کم بود و در شرایطی که قیمت نفت بشکه‌ای هفت دلار بود، صادرات نفتی روزانه ما به بالاتر از ۵۰۰هزار بشکه در روز هم نمی‌رسید و شاید نیمی از این درآمد نیز صرف خریدهای مرتبط با جنگ می‌شد.

آنچه تفاوت اصلی امروز با زمان دفاع مقدس است، سبک زندگی قاطبه مردم است. در دوران دفاع مقدس با توجه به  شرایط ویژه کشور که مسئله‌ای عینی بود، مقامات کشور نیز تلاش می‌کردند تا توقعات مردم را بالا نبرند و تأکید داشتند که “هر طور شده باید در برابر نفوذ خارجی مقاومت و جامعه را اداره کنیم”.

** مسئولان بعد از جنگ شعار ارتقای سطح زندگی را پمپاژ می‌کردند

مسئولان اجرایی در آن دوران تصمیم گرفتند که با دادن کوپن و سهیمه بندی برخی اقلام، مصارف را کنترل و اداره کنند ولی  همان زمان عده‌ای با دادن کوپن مخالفت می‌کردند و بر این باور بودند که کوپنیسم مساوی با کمونیسم است. بنابراین در دوران دفاع مقدس با مدیریت مسئولان اجرایی، حداقل‌ مایحتاج مردم در اختیارشان قرار می‌گرفت و به عبارتی توقع مردم بالا نرفت ولی پس از پایان جنگ،  به تدریج هم سبک زندگی‌ها عوض شد و هم توقعات بالا رفت و مسئولان کشور دائما در تریبون‌ها،‌ شعار ارتقای سطح زندگی  در جامعه را  پمپاژ می‌کردند.

وقتی شما صحبت از معیشت مردم می‌کنید، این گزاره شامل همه مردم می‌شود و طبعا این سخن قشر متمول جامعه را نیز در برمی‌گیرد. بنابراین وقتی به جای استفاده از عبارت “ارتقای زندگی محرومین”، ارتقای زندگی همه مردم را فریاد می‌زنیم، آن دسته از مردم که زندگی متوسط به بالایی نیز دارند، مدام خواستار بهبود شرایط رفاهی زندگی خود هستند.

در شرایط کنونی  در سیاست‌ خارجی کشور  نیز پارادوکس‌های مشابه‌ای وجود دارد. به طور کلی امکان ندارد که  ما در سیاست خارجی،  ارتباطات گسستنی و متزلزل یا قطع شده باشد ولی بخواهیم در کشور سیاست لیبرالی را پیاده کنیم. موضوعی که امروز در دولت آقای روحانی به وضوح قابل مشاهده است.

وقتی شما صحبت از معیشت مردم می‌کنید، این گزاره شامل همه مردم می‌شود و طبعا این سخن قشر متمول جامعه را نیز در برمی‌گیرد. بنابراین وقتی به جای استفاده از عبارت “ارتقای زندگی محرومین”، ارتقای زندگی همه مردم را فریاد می‌زنیم، آن دسته از مردم که زندگی متوسط به بالایی نیز دارند، مدام خواستار بهبود شرایط رفاهی زندگی خود هستند.

در شرایط امروز که کشور با تحریم‌های سنگین آمریکا روبرو شده، دولت باید سیاست خود را بر پایه اصول انقباضی تدوین کند. در حالی که سیاست خارجی دولت، تضاد فاحشی با سیاست داخلی او دارد. متاسفانه مجموعه‌ مسئولان دولت به اقتصاد باز -نه آن اقتصاد باز به معنای اصیل لیبرالیستی که پشتوانه فکری و اجرایی دارد و مبانی خود را بر پایه تولید می‌گذرد- بلکه مصرف‌گرایی صرف اعتقاد دارند و بر پایه همین تفکرات نیز شعارهایی به مردم داده می‌شود و چون این شعارها برآورده شدنی نیست، ناخودآگاه نگاه مردم نسبت به دولت عوض می‌شود. متاسفانه تمامی این شعارها  نیز برای جذب آرای مردمی در انتخابات داده  شده بود.

ما مدام می‌خواهیم از یک سو به مردم درِ باغِ سبز نشان دهیم و از سویی دیگر  سیاست‌هایی تقابلی نسبت به زورگویی‌های  آمریکا و برخی کشورهای سلطه گر اتخاذ می‌کنیم. مسئولان ما یادشان رفته است که ایستادگی در برابر سلطه کشورهای استعمارگری چون آمریکا  نیاز به  آمادگی داخلی داخلی دارد و نباید با وعده‌های تحقق ناپذیر توقعات نابجا در مردم ایجاد کرد.

** وعده روحانی مبنی بر لغو تمامی تحریم‌‌ها اشتباه بزرگی بود

تسنیم:دولت آقای روحانی توانست با برجام کمی از فشارهای بین المللی بکاهد،  ولی با روی کار‌ آمدن ترامپ برجام به شکل یک سویه از سوی آمریکا لغو شد و به گفته مسئولان دولتی عامل اصلی فشارهای اقتصادی کنونی همین مسئله بوده است اما در تعاملات بین‌المللی احساس می‌شود که مسئولان نتوانستند ارزیابی دقیقی از سیاست‌های اروپا و آمریکا در قبال ایران داشته باشند. شما سیاست خارجی دولت آقای روحانی را که تمام تلاش خود را به کار بست تا توافقنامه‌ای بین المللی امضا برسد چطور ارزیابی می‌کنید؟ و در حال حاضر مبنای سیاست‌ خارجی دولت باید چگونه باشد؟

هاشمی طبا: نفسِ دستیابی به برجام برای ایران موفقیت بزرگی بود به همین دلیل است که ترامپ و نتانیاهو با این توافقنامه تا این حد مخالف هستند اما اینکه آن خوشبینی را داشته باشیم که برجام تمامی مشکلات کشور را حل می‌کند، تصور اشتباهی بود که بنده در همان زمان امضای برجام نیز بر روی آن تاکید داشتم و معتقد بودم که حل مشکلات کشور نسخه خارجی ندارد.

از سوی دیگر مسئولان دولت باید این احتمال را می‌دادند که  برجام توسط رئیس جمهور بعدی آمریکا لغو شود و یا  ممکن است خطایی در سیستم انرژی اتمی ما به وجود بیاید که موجب بهانه تراشی از سوی غربی‌ها و به هم خوردن این توافقنامه شود. بنابراین اینکه برخی‌ها گفتند حالا که برجام امضا شد تمامی مشکلات کشور در کوتاه مدت حل می‌شود، اشتباه بزرگی بود.

نفسِ دستیابی به برجام برای ایران موفقیت بزرگی بود به همین دلیل است که ترامپ و نتانیاهو با این توافقنامه تا این حد مخالف هستند اما اینکه آن خوشبینی را داشته باشیم که برجام تمامی مشکلات کشور را حل می‌کند، تصور اشتباهی بود که بنده در همان زمان امضای برجام نیز بر روی آن تاکید داشتم

امروز نیز که آمریکا از برجام خارج شده باز هم به نفع ما است. چراکه برای دنیا اثبات شد آمریکا قابل مذاکره نیست و به نوعی اعتبار این کشور  در دنیا زیر سوال رفت. ما باید به این واقعیت واقف می‌بودیم که حتی با دستیابی به برجام نیز، قرار نیست تمامی مشکلات کشور حل شود.

 اگر می‌خواهیم در سیاست‌ خارجی زیر بار زور نرویم همه مردم  باید انقلابی باشند، یعنی دولت  باید به جای تشویق مردم به مصرف گرایی و رفاه طلبی، آنها را به انقلابی‌گری تشویق کند. وقتی دولت احساس کند که باید پول زیاد داشته باشد یعنی اینکه باید ارز را گران کند، مالیات را افزایش دهد، پول گمرکات را افزایش دهد که همه اینها به مردم فشار وارد می‌کند. بنابراین هرچه دولت شعارهای دست‌نیافتنی بدهد،‌ به ضرر جمهوری اسلامی تمام می‌شود.

** روحانی و کابینه‌اش به‌دنبال لیبرالیسم کاذب هستند که به همه خوش بگذرد

تسنیم:اگرچه شما معتقد هستید که شرایط امروز با دهه ۶۰ قابل قیاس نیست ولی مسئولان اقتصادی دولت در دوران  دفاع مقدس در ایجاد ثبات اقتصادی و فراهم آوردن حداقلیات برای مردم موفقیت نسبی داشتند، ولی  نقدی که به آقای روحانی می‌شود بر چینش مدیران اقتصادی است. با این تفاسیر مجموعه تیم اقتصادی دولت را چگونه ارزیابی می‌کنید و آیا تیم اقتصادی کنونی، توان مقابله با مشکلات اقتصادی کشور را دارد؟ 

هاشمی طبا: تیم اقتصادی دولت شامل طیفی از افراد می‌شود که در حدود خود آقای روحانی می‌اندیشند و جامعه‌ای  را می‌خواهند که هم به خودشان و هم به مردم خوش بگذرد به معنای واقعی کلمه به دنبال  لیبرالیسم کاذب یا همان نوع بد لیبرالیسم هستند. متاسفانه اغلب نمایندگان مجلس نیز چنین تفکراتی دارند و غایت هدف آنها  این است که سیاست خارجی کشور تغییر کند. البته اگر سیاست‌ خارجی نیز  دچار تغییر شود بازهم مشکلات کشور حل نخواهد شد. به ویژه در شرایطی که ما باید با  مشکلات عدیده زیست محیطی دست و ‌پنجه نرم کنیم.

البته بنده مخالف روابط خوب با تمامی کشورهای دنیا بجز رژیم صهیونیستی نیستم اما ضمن در نظر گرفتن این نگاه نیز معتقدم مشکلات کشور با تغییر سیاست‌های خارجی حل نمی‌شود چراکه اکثر مشکلات کشور نسخه داخلی دارد. ما باید برای رونق تولید و ایجاد ثروت همه نیروهای انسانی فعال در کشور را بسیج کنیم تا بتوانیم هم کشور را اداره کنیم و هم صادرات داشته باشیم.

تسنیم: با وجود اینکه جریان اصلاحات اصلی‌ترین حامی آقای روحانی در سال ۹۶ بود، اما با افزایش قیمت ارز و متعاقب ‌آن افزایش قیمت بسیاری از کالاها، برخی چهره‌های اصلاح طلب در ماه‌های اخیر در تلاش بودند تا با انتقادات تند از عملکرد دولت به نوعی  حساب خود را از دولت آقای روحانی جدا کنند. به نظر شما آیا این گونه اقدامات می‌تواند نافی حمایت اصلاح طلبان از آقای روحانی شود؟

هاشمی طبا: اصلاح‌طلبان از همان سال ۹۲ باید موضوعاتی که  امکان داشت بعدها بر سر آن با دولت دارای اختلاف نظر شوند را بیان می‌کردند. البته به این نکته مهم نیز باید توجه کرد که اگر امروز نیز همان اشخاص سال ۹۲ کاندیدای ریاست جمهوری باشند، اصلاح طلبان باز هم به آقای روحانی رای می‌دادند.

** جهانگیری نباید از انتخابات کناره‌گیری می‌کرد

تسنیم:چرا با وجود اینکه  آقای جهانگیری نیز به عنوان کاندیدای اصلاح طلب در رقابت‌ها حضور داشت، اما شاهد بودیم که جریان اصلاحات باز هم از آقای روحانی حمایت کرد؟

هاشمی طبا: در انتخابات سال گذشته این خودِ اصلاح طلبان بودند که به آقای جهانگیری گفتند از صحنه رقابت‌ها کنار برود. به اعتقاد من آقای جهانگیری نباید از صحنه رقابت‌ها کنار می‌کشید. اما  تصمیم جمعی این شد که آقای جهانگیری  در انتخابات ثبت نام کند تا  اگر تحت شرایطی خاص آقای روحانی رد صلاحیت شد، اصلاح طلبان گزینه دیگری در عرصه رقابت‌های انتخاباتی داشته باشند.

**  دولت روحانی همان دولت هاشمی منهای سازندگی است

تسنیم: وقتی دولت آقای روحانی روی کار آمد خیلی‌ها فکر می‌کردند که دولت  تدبیر و امید، ادامه دهنده راه دولت سازندگی خواهد بود. آن‌هم در شرایطی که این دولت همواره از حمایت ویژه مرحوم هاشمی برخوردار بود. با توجه به اینکه شما سابقه حضور در دولت سازندگی را دارید، دولت آقای روحانی تا چه میزان از رویکردها و طرز فکر دولت مرحوم هاشمی الهام گرفته است؟ 

هاشمی طبا: تفکرات دولت آقای روحانی شباهت‌های زیادی به دولت آقای هاشمی  دارد. با این تفاوت که در دولت سازندگی همانطور که از اسم آن نیز پیداست تمرکز دولت بر ترمیم آثار جنگ و ساختن زیرساخت‌های کشور بود. دولت آقای هاشمی در عین حال که به اصول اقتصاد آزاد توجه داشت، ولی به سازندگی کشور نیز بها می‌داد. به طور کلی می‌توان از دولت روحانی با تعبیر “دولت هاشمی منهای سازندگی”  یادکرد.

تفکرات اجتماعی آقای روحانی و مرحوم  هاشمی بی شباهت با هم  نیست ولی آقای هاشمی بر روی سازندگی تاکید داشت در حالی که دولت آقای روحانی سازوکار مشخصی برای امر سازندگی در کشور در نظر نگرفته است. وقتی سازمان برنامه و بودجه به سازوکارهای سازندگی در کشور توجهی ندارد، چطور می‌توان از دولت آقای روحانی توقع سازندگی داشت.

**فراکسیون امید قادر به نقش‌آفرینی در مجلس نیست

تسنیم:با توجه به عملکرد فراکسیون امید در مجلس دهم به نظر شما می‌توان انتظار داشت که در انتخابات سال آینده مجلس  نیز لیست واحد اصلاح طلبان،  لااقل در تهران حائز اکثریت آرای مردمی شود؟  

هاشمی طبا: خیر. عملکرد لیست امید  مجلس بسیار کمرنگ بوده است. به اعتقاد من گردانندگان مجلس دهم به بیش از ده نفر هم نمی‌رسند. البته ممکن است در رای‌گیری‌ها مقداری این روند تعدیل شود ولی فراکسیون امید آنطور که باید و شاید قادر به نقش‌آفرینی در مجلس نیستند. اصلاح طلبان مجلس نباید علی‌رغم تعداد نفرات بالا فرمان اداره مجلس را به دست دیگران بسپارند. اینکه برخی چهره‌های  اصلاح طلب در مجلس، مدام  از نقش‌آفرینی گریزان باشند و خود را مخفی کنند، زیبنده فراکسیون امید نیست.

گزارش:حمدعلی سافلی، محمدعرفان همتی*