مانی رسانه ManiMedia

تبهکاران اقتصادی و بدون پرستیژ: نسل دوم مافیای دور زدن تحریم‌ها

مانی رسانه-  در نیمه دوم شهریورماه ۹۷ قیمت انواع ارز در بازار آزاد ایران رکوردهای عجیبی را ثبت کرد. دلار به بیش از ۱۵ هزار تومان، یورو به بیش از ۱۷ هزار تومان و پوند تا نزدیک ۲۰ هزار تومان هم رسید.

گرچه در واپسین هفته‎ی شهریور این قیمت‎ها شکست اما قیمت دلار در بازار روی کانال ۱۴ هزار تومان، یورو ۱۶ هزار تومان و پوند ۱۸ هزار تومان ماند و فعلا تقریبا تثبیت شد.

تحلیلگران داخلی و خارجی، انواع و اقسام دلایل سیاسی و اقتصادی را برای توضیح افزایش افسارگسیخته‎ی قیمت ارز در ایران عنوان کرده‌آند. تحریم‌‌های بانکی و مالی، انسداد شبکه‎های پولی ورودی ارز به داخل ایران و سیاست‎های غلط بانک مرکزی در درازمدت و کوتاه‌مدت برجسته‎ترین نکاتی است که این تحلیلگران بر آن تأکید می‌کنند. این در حالیست که دستگاه حاکم، از رهبری و دولت تا برخی ناظران وابسته به این دستگاه، پای توطئه را در میان می‌بینند آن هم در حالی که مناسبات مافیایی حاکم بر سیاست و اقتصاد رژیم نیز در اجرای این توطئه‌های احتمالی نقش دارد!

اول: ردّ پای امارات و عربستان در توطئه برجامی

ایران با بحران کمبود ارز مواجه است، به ویژه ارزهای کلیدی. احمد محمدی‌‌انارکی رییس هیات‌ تحقیق و تفحص از ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، ۱۷ اردیبهشت‎ماه عنوان کرد «افرادی خاص از امارات و عربستان ارز ما را خریداری می‌کنند و ارز از کشور خارج می‌شود.» او ادعا کرد اما ثابت شدن نرخ ارز از سوی دولت تا حدودی از بروز این مسائل جلوگیری می‌کند.

محمد طبیبیان اقتصاددان‌ در اوایل سال ۱۳۹۷ در کانال تلگرامی خود خبر از «توطئه برجامی» عربستان و امارات علیه جمهوری اسلامی داد. او به مقاله‌ای در نیویورک تایمز اشاره کرده بود که در آن بر نام افراد دست گذاشته شده بود: جرج نادر مشاور شیخ امارات و الیوت برویدى معاون رییس کمیسیون تامین مالى حزب جمهورىخواه آمریکا.

طبیبیان در مورد نتایج ارتباط این دو نوشت: برکناری رکس تیلرسون وزیر خارجه پیشین آمریکا به دلیل مخالفت با فشار بر ایران و قطر و همچنین ملاقات محرمانه بین ترامپ و شیخ امارات در خارج از کاخ سفید بوده است.

طبق پیش‎بینی این اقتصاددان مجموع این شرایط همراه با بى‌تحرکى دیپلماسى جمهورى اسلامى افق نامناسبى را براى سال ۱۳۹۷ ترسیم مى‎کند.

همزمان با شکست تیم اقتصادی دولت حسن روحانی در مهار نرخ ارز انگشت اتهام به سوی «اخلالگران بازار ارز» و دلالان ارزی دراز شد. ده‎ها نفر بازداشت و تعداد زیادی از صرافی‎ها پلمپ شدند و چند دانه‌درشت‎ را به اتهام «مفسد فی‎الارض» به دادگاه کشاندند. اما طبیعی است که قیمت‌ ارز با این بگیر و ببندها کاهش پیدا نکرد.

دوگانگی و بیچارگی دولت و حتی نظام آنجاست که کسانی برای ماله‌کشی و انکار بحران ارز ادعا می‎کردند بالا رفتن دلار به خواست دولت و کار خوبی است. شاخص‌ترین این افراد اکبر ترکان مشاور عالی حسن روحانی است.

در این گیر و دار یکی از آنها که از اساس منکر کمبود ارز شد ولی الله سیف رییس پیشین بانک مرکزی است که ادعا کرد کمبود ارز نداریم و حتی فراتر از آن ادعا کرد پشتوانه ارزی کشور بسیار خوب است. سیف به دلیل ناتوانی در کنترل بازار ارز و سکه اوایل امرداد از ریاست بانک مرکزی برکنار اما چند هفته بعد در کمال شگفتی در یک مسئولیت مهم اقتصادی، به عنوان مشاور حسن روحانی در امور پولی و بانکی منصوب شد!

دوم: قاچاق ارز

میزان قاچاق ارز در ایران ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار است گرچه ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز مدعی‌ست آن را تا ۱۲٫۵ میلیارد دلار کاهش داده است.

خبرگزاری بلومبرگ روز جمعه، ۲۳ شهریور، در گزارشی نوشته تحریم‎های دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی بازار قاچاق پول نقد را داغ کرده است.

سال‌هاست که تحریم‎ها علیه جمهوری اسلامی بر بازار ارز در افغانستان تاثیر می‌گذارد. بازار ارز افغانستان در چنبره‌ی قاچاق ارز است. این خبرگزاری در گزارش خود به بررسی همین وضعیت در افغانستان پرداخته و برای به دست آوردن مستندات به پاساژ سه طبقه «سرای شاهزاده» در کابل رفته است.

دلال‎ها و صراف‌ها می‎گویند افرادی هستند که از این پاساژ دلار را به صورت چمدانی از طریق زمینی به ایران منتقل می‎کنند. یکی از این دلال‎ها گفته خودش هر ماه حدود ۲۲۰ هزار دلار در دو یا سه محموله به ایران جابجا می‎کند. این محموله‎ها از هرات به مشهد منتقل می‎شوند. آنها از دلار آمریکا استفاده می‎کنند تا از فروشندگان نگون‌بخت ایرانی در بازار سیاه ریال بخرند: در ازای هر دلار ۱۲۰ هزار ریال.

این دلال‎ها ویزای مکرر ایران را دارند یعنی می‎توانند بارها در مرز رفت و آمد کنند. آنها ریال‎هایی را که از ایران می‌خرند با ۳۰ درصد سود می‎فروشند. این موضوع را سخنگوی بانک مرکزی افغانستان افشا کرده است.

این دلال‎ها که در کابل کمتر می‌توانند سود کنند، بهترین قیمت برای فروش ریال در بازار افغانستان را در استان‎هایی پیدا می‎کنند که هم‎مرز ایران هستند.

این تجارت بخشی از چهار میلیارد ریالی است که به صورت غیرقانونی وارد ایران می‎شود که البته مبلغ آن بستگی به شرایط اقتصاد جنگزده افغانستان و تلاش‎های پیگیر دولت ایران برای متوقف کردن روند سقوط ارزش ریال دارد.

بر اساس گزارش بانک مرکزی افغانستان حدود ۵ میلیون دلار روزانه از مرز افغانستان به داخل ایران قاچاق می‎شود

سوم: پیوند قاچاقچیان ارز و مافیای پولشویی

علی مویدی خرم‌آبادی رییس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در ایران، ۱۶ تیرماه، اعلام کرد که در سه ماه گذشته (فروردین، ازدیبهشت و خرداد سال ۱۳۹۷) ۴۰۰ پرونده مربوط به قاچاق ارز به ارزش ۲۵۰ میلیون دلار کشف شده است. او گفت از این ۴۰۰ مورد، ۱۰ تا ۱۵ مورد مربوط به پرونده‌های مهم است که بطور اختصاصی از سوی وزارت اطلاعات و ناجا در حال پیگیری است اما مشکل زمانی‌ست که معلوم می‌شود پشت این پرونده‌ها گروه‌های مافیایی قرار دارند که یک سر آنها به قدرت می‌رسد.

این پرونده‎ها به صورت سیستماتیک از یک‌سو به اقتصاد دولتی ایران و از سوی دیگر به دلال‌هایی متصل می‌شوند که برخی از آنها امنیتی‎ و برخی دیگر جزو آقازاده‎ها هستند.

در میان این قاچاقچیان که به امارات، ترکیه، گرجستان و قطر رفت و آمد دارند هستند کسانی‎که در دور زدن تحریم‎ها به رژیم ایران کمک می‎کنند.

با خروج آمریکا از برجام، در ایران جنگ ارزی به راه افتاده است. گروهی با انگیزه سود بیشتر ارز به ایران وارد می‌کنند. نظام بانکی ایران نیز به شدت با کمبود ارز روبروست. بنابراین راه برای این قاچاقچیان که در حاشیه‌ی امن حکومت قرار دارند باز است.

منفعت گروهی دیگر، از این افراد، خارج کردن ارز از ایران است و برای آن انگیزه‎های مختلفی دارند. اتفاقاً بخشی از نظام به آن‎ دسته از افرادی که توانایی خارج کردن پول از ایران را دارند هم نیاز دارد. چون به دلیل مسدود بودن شبکه‎های پولی بین‌المللی، برای واردات نیاز به پرداخت نقدی است. این موضوع هم برای بخش دولتی و نیمه‌دولتی و هم برای بخش خصوصی که آن نیز وابسته است، به یک اندازه اهمیت دارد چون دسترسی همه آنها به شبکه‎های مالی قطع شده و هر کدام‎ از اینها که به نوعی وابسته به گروه‌های مافیایی حاکم هستند، به این تبادلات ارزی نیاز دارند.

رضا ضراب، بابک زنجانی، خانواده صدر هاشمی، باند فرهاد عظیما و همکاران‎اش (پوریا نایبی، هوشنگ حسین‌پور و هوشنگ فرسوده) نسل اول مافیای اتوکشیده‌ی جمهوری اسلامی بودند که از طریق سیستم‎های بانکی و شرکت‎های صوری اقدام به قاچاق ارز و پولشویی می‎کردند. این نسل توسط وزارت خارجه آمریکا در همکاری با وزارت خزانه‎داری و وزارت دفاع و سیا شناسایی و اغلب آنها به ویژه با روی کار آمدن دولت ترامپ مسدود شدند.

فرهاد عظیما با ارتش آمریکا همکاری داشت

بخشی از این مافیا برای ادامه حیات خود به لایه‏‌های پایینی شبکه‌های پولشویی رفته‌اند. از آنجا که فعالیت‎ آنها در شبکه‎های بانکی محدود شده آنان متوسل به کانال‎های دیگر شده‌اند: نقل و انتقال چمدانی پول‎های نقد از طریق مرز زمینی و گاهی هوایی و دریایی.

نسل دوم عوامل جمهوری اسلامی که برای دور زدن تحریم‌‏ها به رژیم ایران کمک می‎کنند به قاچاقچیان سنتی ارز پیوند می‎خورند. تجربه پرونده عظیما و ضراب نشان داد که مافیای قاچاق ارز و پولشویی پیوند عمیقی با بخش‎هایی از دستگاه‎های امنیتی و اطلاعاتی داخلی و خارجی دارند. گرچه برخی از این شبکه‎ها شناسایی و مسدود می‌شوند اما عوامل دانه‌درشت آنها که در بدنه سیستم نیز نفوذ دارند همچنان فعال‌اند.

این همه در حالیست که افراد نسل اول مافیای پولشویی که به جمهوری اسلامی در دور زدن تحریم‎ها کمک می‎کردند دست‌کم یک «پرستیژ»ی داشتند! اغلب این افراد‎ صاحبان بنگاه‎های عظیم اقتصادی‌ بودند و کار و بارشان سکه بود. آنها در این سیستم هم سود می‎بردند و هم به جمهوری اسلامی و سپاه سود می‎رساندند و به نوعی همدیگر را پوشش می‌دادند. جمهوری اسلامی نیز از همکاری با آنها راضی بود. افرادی مانند بابک زنجانی تا زمانی که لقمه‌ی بزرگ‏تر از دهانشان برنداشته بودند همچنان در این شبکه فعالیت داشتند.

بابک زنجانی درکنار سردار رویانیان رییس سابق پلیس راهنمایی و رانندگی و مدیرعامل پیشین باشگاه پرسپولیس

اما نسل دوم این مافیا دیگر سر و کار زیادی با بانک و مؤسسات مالی و اعتباری ندارد و با چهره‎های موجه حکومتی نشست و برخاست نمی‎کند و سلفی نمی‎گیرد. از همین رو کمتر باید منتظر بود که مبالغ کلان در بانک‎ها جابجا شود.

در ماه‎های گذشته آمار ثبت شرکت‎های صوری توسط ایرانی‎ها در افغانستان به شدت افزایش پیدا کرده است. ده‌ها شرکت ایرانی در افغانستان فعال‌اند. افراد نسل دوم قاچاق ارز و پولشویی به گانگسترها و تبهکاران اقتصادی متصل هستند. باندهایی شبیه به آنچه نمونه‎های آنها در فیلم‎ها و سریال‌های تلویزیونی زیاد است. آنها در صحرا و بیابان محموله‎های پول را جابجا می‎کنند؛ تحت حفاظت کاروانی از شبه‌نظامیان کلاشنیکف به دست هستند که پشت تویوتاهای آنها تیربار دوشکا بسته‎اند. اتفاقاً این باندهای تبهکار در مرز ایران با افغانستان و پاکستان به شدت فعال‌اند و تجریه زیادی نیز در ترانزیت تریاک دارند. گنگ‌های تبهکار و راهزنان اقتصادی نسل دوم افراد وابسته به جمهوری اسلامی در دور زدن تحریم‌ها هستند که برای مقابله با آنها نقش وزارت دفاع آمریکا و سازمان سیا بسی پررنگ‎تر از وزارت خزانه‌‏داری آمریکا می‎شود چرا که ماموریت‌ این باندهای مسلح رساندن پول به ایران در کشمکش با نیروهای آمریکایی و نیروهای امنیتی افغانستان و پاکستان است.