مانی رسانه ManiMedia

احیای “کیسه‌بافی سنتی” در چهارمحال و بختیاری

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر مانی رسانه-“کیسه‌بافی سنتی” چهارمحال و بختیاری از جمله صنایع دستی است که پیشتر توسط بانوان در برخی از مناطق این استان تولید می‌شد و اکنون اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان به دنبال احیای آن است.

فریده احمدی گفت:کیسه‌بافی سنتی چهارمحال و بختیاری یکی هنرهای دستی بود که در گذشته در شهر “فرادنبه” و برخی نقاط دیگر این استان و بیشتر به‌دست بانوان روستایی تولید می‌شد.این نوع صنعت دستی پیشتر در برخی از خانه ها توسط بانوان بافته می شد که در یک دوره ای رو به فراموشی رفت و اکنون در تعدادی از خانواده ها زنان اقدام به احیا و بافت مجدد آن کرده‌اند.” کیسه حمام” یا  همان ” کیسه” و یا “لیف” از لوازم بهداشتی در حمام است، که در تولید آن از الیافی از جنس “کتان” و یا “پشم گوسفند” استفاده می‌شود اما در تولید صنعتی از جنس “پلاستیک” تولید می‌شود.

مواد اولیه کیسه‌بافی سنتی از پشم گوسفند و با وسیله‌ای به نام “پیله” تابیده و با ضخامت ۲ میلی‌متر و با دستگاهی به نام “چرخ ریسندگی” به‌صورت “دوک” آماده بافت کیسه و سپس با رنگ طبیعی و در بعضی مواقع بدون رنگ تهیه و سپس “چله‌کشی” بر روی دستگاه بافت به ابعاد ۲۰ سانتی‌متر در ۲ متر انجام می‌شود.نحوه بافت این هنرصنعت به‌صورت “پودگذاری” (رفت و برگشت نخ پشم از لابه‌لای چله) و به‌وسیله “کرکیت” پودها روی هم فشرده می‌شود.نقش استفاده شده بیشتر به‌صورت زمینه کیسه “سفید” و با دو خط “مشکی” در اطراف کیسه به‌صورت عمودی تکرار می‌شود و یا بافت میله‌ای یک خط “سیاه” و یک “سفید” به‌صورت تکرار تا پایان کار تکرار می‌شود.سپس کیسه با طول ۲ متر بافته می‌شود و کیسه‌ها را در اندازه ۵۰ سانتی‌متر بُرش می‌زند و آن را دولا کرده و دو طرف کیسه را  به‌صورت دستی می‌دوزد و سپس لبه کیسه را با پارچه پنبه‌ای “لبه‌دوزی” می‌کنند و کاربری این کیسه‌ها برای نظافت در حمام است.

حفظ هنر “کیسه‌بافی سنتی” چهارمحال و بختیاری در دستورکار قرار دارد

با توجه تغییر سلیقه‌ها و نحوه زندگی مردم، این صنعت بومی در حال فراموشی است.کیسه‌بافی سنتی هیچ جایگزینی از لحاظ کیفی ندارد و کیسه‌بافی سنتی یکی از هنرهای قدیمی بود که در شهر “فرادنبه” و بسیاری از شهرهای چهارمحال و بختیاری بافته می‌شد و بافت این هنرصنعت به‌ صورت سنتی و بیشتر به‌دست بانوان هنرمند روستایی انجام می‌شود.ابزار اصلی کیسه‌بافی سنتی شامل “دستگاه پیله”، “چرخ ریسندگی”، “کرکید” ، “دار کیسه‌بافی”، “متر” و “سوزن” و مهمترین مواد اولیه در تولید آن پشم گوسفند، رنگ طبیعی و نخ کتان است.در این استان به طور انحصاری در شهر فرادنبه انجام می‌شده است. هم‌اینک نیز کیسه‌بافی سنتی به‌دست بانوان شهر فرادنبه تولید و بیشتر در بازار “بروجن” فروخته می‌شود.

جایگاه “کیسه‌بافی سنتی” چهارمحال و بختیاری

این صنایع دستی از لحاظ اجتماعی به‌عنوان یکی از صنایع دستی مختص شهر “فرادنبه” است.تولید این محصول باعث اشتغال‌زایی و کمک به اقتصاد خانواده می‌شود.در این محصول با توجه به استفاده از اشیا، ابزار و مواد اولیه بومی و محلی در تولید و بهره‌مندی از رنگ‌ها و نقوش سنتی برگرفته از فرهنگ بومی و محلی باعث انحصاری شدن این صنعت دستی در “فرادنبه” شده‌اند.استفاده از مصالح بومی و محلی شامل پشم، نخ، رنگ و نقوش، خودکفایی این نوع تولید، روش بافت ذهنی، نقوش به‌کار رفته ساده و برگرفته از طبیعت، اندازه و ابعاد متغیر مهمترین شاخص‌های کیسه‌بافی سنتی استان است.تولیدات نمونه صنعتی و خطر فراموشی نمونه‌های سنتی، واردات نمونه‌های مشابه خارجی و بی‌رونقی در بازار داخلی، استقبال نکردن مردم محلی و استانی، فراموش شدن این اثر و سن بالای هنرمندان صنایع دستی جزو مهمترین مشکلات و تهدیدهای این هنرصنعت است.در راستای حفاظت از هنرصنعت کیسه‌بافی سنتی چهارمحال و بختیاری باید مستندسازی، حمایت بیمه‌ای، پرداخت تسهیلات بانکی و نگهداری اقلام شاخص تولیدی در موزه‌های صنایع دستی استان صورت گیرد.در این راستا اقداماتی شامل شناسایی، مستندسازی، تحقیق، حفظ وضع موجود، حمایت، ترویج، ارتقا و احیا برای کلیت اثر، ابزار، اشیا و مکان‌های وابسته صورت گرفته است.آموزش و کمک در راستای ارتقا، تهیه فیلم و عکس با هدف معرفی به مردم و استفاده از تولیدات این هنرصنعت در نمایشگاه‌های ملی و استانی نقش مهمی در حفظ “کیسه‌بافی سنتی” و جلوگیری از انقراض آن دارد.اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری برای ارتقای کمی و کیفی جایگاه و تولید هنرصنعت‌های مرتبط با صنایع‌دستی این استان تمامی توان خود را به کار خواهد گرفت.